Hugo van den Beld

Als samenleving moeten we keuzes maken: zo snel en duidelijk mogelijk. Keuzes die aangeven waar we nu en in de toekomst op kunnen rekenen als het gaat om collectief gefinancierde ondersteuning bij wonen, zorg en diensten voor ouderen. Zodat we ook weten waar we zélf voor moeten zorgen. En iedereen zich daar op kan voorbereiden in spaarvormen, verzekeringen, communities en zorgruil. Hoe kijkt onze staatssecretaris hier tegenaan?

Na de minister van VWS (eergisteren), heeft vandaag staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyliner haar toekomstplannen bekend gemaakt met het motto’ Vertrouwen in de zorg’ . Zoals dat gaat: eerst is er een Regeer- en Gedoogakkoord met de grote lijnen, nu volgt een uitwerking van de grote lijnen en pas later komen concrete beleidsplannen. Waar gaan we heen? Ik haal er de belangrijkste zaken voor de ouderenzorg uit.

Algemeen

VWS wil de langdurige zorg op orde krijgen. Dat is een mooie ambitie. De kwaliteit van zorg moet beter, we moeten de eigen kracht van burgers meer benutten en een vangnet bieden voor mensen die het nodig hebben. Meerdere keren komt de ‘eigen kracht van mensen en hun netwerk’ aan bod. Ook wil VWS de grenzen aan gaan geven wat wij als samenleving collectief betalen. Er moet een kanteling komen die we nog niet gewend zijn.

Samenvatting

• De organisatie van de zorg moet anders, met andere keuzes tussen collectief en privaat gefinancierde zorgfuncties. Voorjaar 2011 komt hier een brief ‘vernieuwingsprogramma langdurige zorg’ voor. In totaal is € 860 miljoen op jaarbasis beschikbaar. Ook voor de scheiding wonen-zorg en de overheveling van zorgkantoren naar zorgverzekeraars
• Zorgvernieuwing: hier bouwt VWS op bestaande programma’s: ‘Zorg voor Beter‘, ‘ Werken aan de Zorg‘, ‘Beter in Meedoen‘ en het ‘Nationaal Programma Ouderenzorg‘. Ook ‘In voor Zorg‘ zal een belangrijke rol hebben bij het verspreiden van kennis en stimuleren van innovatie
• Kwaliteit: er komen één kwaliteitsnormenset en een nieuw Kwaliteitsinstituut. De Inspectie gaat werken volgens ‘high trust, high penalty’
• Eigen kracht: de pgb’s worden eerst solide en betaalbaar gemaakt en daarna wettelijk verankerd. En de gemeenten hebben volgens VWS met de overheveling van begeleiding en dagopvang een instrument om samen met mensen en hun netwerk oplossingen te vinden vanuit eigen kracht
• Misbruik: in april 2011 komt VWS met plannen om de bescherming en ondersteuning van slachtoffers te verbeteren. Ook komt er een actieplan ‘Stop Ouderenmishandeling’. Ook worden er keuzes gemaakt over een meldcode en/of meldplicht rond mishandeling
• Waardering van medewerkers: er komt een experiment regelarme zorginstellingen, waarbij de bewijslast wordt omgedraaid. Niet de aanbieder moet aantonen dat een regel tot onnodige bureaucratie leidt, maar de regelgevende instanties moeten aantonen dat de regels noodzakelijk zijn. Voorjaar 2011 komt er ook een brief rond opleiding en scholing van medewerkers
• Dialoog professional en cliënt: in déze dialoog wordt kwaliteit van zorg gemaakt. In de Beginselenwet Zorginstellingen krijgt deze dialoog een wettelijke basis. Ook de nieuwe Wet cliëntenrecht zorg is belangrijk voor een betere positie van de cliënt
• Gemeenten gaan zorgen voor makkelijk contact: gemeenten moeten de poortwachter worden voor de ondersteuning die mensen nodig hebben. Daarom wordt de functie begeleiding uit de AWBZ overgeheveld naar gemeenten.
• Menselijke maat en binnen handbereik: om ervoor te zorgen dat de wensen van mensen en eigen kracht centraal staan, bouwt VWS op de programma’s ‘De Kanteling‘ en ‘Welzijn Nieuwe Stijl‘ voor gemeenten en welzijnsorganisaties. Voorjaar 2011 komt er ook een VWS-visie over cliëntondersteuning. Ook komt er een rapport rond eenzaamheidsbestrijding.

Reflectie

Ik vind het mooi dat de eigen kracht zo vaak genoemd wordt, dat VWS in lijkt te zien dat er écht iets groots moet gebeuren om de zorg toekomstvast te houden. Ik ben zeer benieuwd naar de keuzes collectief/privaat; dat is de Million Dollar Question. En het is duidelijk dat gemeenten nu toch écht ‘aan de bak’ moeten. Met verdergaande vernieuwing binnen zorg en welzijn. Er is nog een flinke slag te maken, maar misschien komt er tóch deze kabinetsperiode de helderheid die wij als samenleving zo nodig hebben.