Contact: 06-81715500 of info@hugovandenbeld.nl

Welkom!

Eenzaamheid lokaal aanpakken. Nu kan dat.

Eenzaamheid aanpakken? Als gemeente, maatschappelijke organisatie of ondernemer kunt u dat nu doen. Er zijn volop kennis, informatie en hulpbronnen beschikbaar. Op deze pagina zet ik alles op een rij. Helder en overzichtelijk, zodat u eenvoudig, snel en goed aan de slag kunt. Wilt u meer weten of hebt u hulp nodig? Kijk hier voor mijn aanbod en neem gerust contact met me op.

Inhoudsopgave

Voor het laatst bijgewerkt: 13 juni 2019

Deze pagina is een ‘long read’. Daarmee hebt u alle info op één plek. Tip: voeg de pagina toe aan uw favorieten of startscherm.
Hugo van den Beld

1. Introductie

Eenzaamheid is een actueel en urgent thema. In 2016 gaf 43% van de volwassenen aan eenzaam te zijn. 10% voelt zich ernstig of zeer ernstig eenzaam1https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/samenvatting. De Rijksoverheid is daarom het landelijke Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid gestart (zie ook deze handige samenvatting). Met als doel de groeiende eenzaamheid in ons land een halt toe te roepen. Dat moet lukken, als we samen, lokaal, langjarig, deskundig en daadkrachtig handelen. Het is ook van groot belang, want eenzame mensen hebben een lagere kwaliteit van leven, hogere gezondheidsrisico’s en een lagere levensverwachting2https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/oorzaken-en-gevolgen#node-gevolgen-van-eenzaamheid. Bovendien brengt eenzaamheid hoge maatschappelijke kosten met zich mee.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

2. Verantwoording

De informatie op deze pagina is gebaseerd op tientallen jaren professionele ervaring in het sociaal domein, waarvan meer dan vijf jaar intensief rond ‘eenzaamheid’. Zo ben ik sinds vorig jaar adviseur voor het VWS-programma ‘Een tegen eenzaamheid‘ en auteur van de landelijke Handreiking lokale aanpak van eenzaamheid. Ik ondersteun verschillende gemeenten bij hun aanpak van eenzaamheid, en ben actief lid van een ondernemersnetwerk tegen eenzaamheid. Vanuit deze positie volg ik alle nieuwe inzichten en ontwikkelingen. En kan ik u op deze pagina de beste, meest relevante selectie bieden, gebaseerd op betrouwbare bronnen en professionele kennis. Tenzij anders aangegeven, geef ik op deze pagina uitsluitend mijn professionele mening.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

3. Definitie

Meestal wordt in Nederland de volgende definitie van eenzaamheid gebruikt: “Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde relaties”3Tilburg, T. van. & De Jong – Gierveld, J. (2007). Zicht op eenzaamheid. Achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum. Eenzaamheid kan voor ieder mens iets anders betekenen en (per definitie) is eenzaamheid een negatieve ervaring. Daarbij zijn twee soorten eenzaamheid onderscheiden:

  • sociale eenzaamheid, waarbij het gaat over het aantal relaties: mensen vinden dat ze te weinig contacten hebben en/of;
  • emotionele eenzaamheid, waarbij het gaat over de kwaliteit van iemands relaties: mensen vinden dat het contact dat ze met anderen hebben te weinig kwaliteit heeft.

Andere verwante definities en begrippen zijn sociaal isolement (=de objectieve constatering dat iemand weinig sociale contacten heeft; dit hoeft niet per sé een negatieve ervaring te zijn) en existentiële eenzaamheid (waarbij het gaat over het gebrek aan zingeving in iemands leven).

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

Eenzaamheid is twintig procent dodelijker dan roken en dubbel zo dodelijk als drinken.
Manfred Spitzer, Eenzaamheid (2018).

4. Cijfers: teveel eenzaamheid, overal

Zoals eerder gemeld: in 2016 gaf 43% van de volwassenen aan eenzaam te zijn. 10% Voelt zich ernstig of zeer ernstig eenzaam4https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/samenvatting. Dat zijn in Nederland al snel anderhalf miljoen volwassenen die eenzaam zijn. Ook jongeren zijn eenzaam, met cijfers van 20% tot 70% onder adolescenten5Maat, J.W. van de & Zwet, R. van der (2016). Dossier “Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid”. Utrecht: Movisie. De cijfers zijn in en binnen elke gemeente weer anders (hier te raadplegen), maar uiteindelijk is de conclusie vrijwel altijd: er zijn teveel mensen eenzaam. Dat willen we niet accepteren, daar willen we wat aan doen.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

5. Oorzaken: van individu tot samenleving

Movisie onderscheidt drie categorieën van oorzaken van eenzaamheid:6Maat, J.W. van de & Zwet, R. van der (2016). Dossier “Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid”. Utrecht: Movisie (voorbeelden zijn aangevuld door de auteur van deze webpagina).

  1. individuele oorzaken (bijvoorbeeld gebrek aan sociale vaardigheden, gering gevoel van eigenwaarde, angst voor afwijzing, gezondheidsproblemen);
  2. veranderingen in het sociale netwerk (levensgebeurtenissen zoals ontslag, scheiding, pensionering, verhuizing en het wegvallen van partner, vrienden en familie);
  3. maatschappelijke oorzaken (zoals negatieve beeldvorming over ouderen, individualisering, digitalisering).

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

6. Risicogroepen: gevolg van oorzaken

Eenzaamheid kan iedereen overkomen: arm of rijk, theoretisch of praktisch geschoold, stads- of plattelandsbewoner. Toch zijn er enkele groepen die statistisch gezien een hoger risico lopen om eenzaam te zijn:

  • ouderen 75+;
  • mensen met een chronische aandoening en gehandicapten;
  • mensen met een migratie-achtergrond;
  • alleenstaanden;
  • mantelzorgers;
  • laaggeletterden;
  • mensen in armoede.

Ook jongeren worden vaak genoemd als risicogroep, maar ik weet niet zeker of deze groep wetenschappelijk gezien daadwerkelijk zo genoemd mag worden. Gelet op eerder genoemde cijfers zou je desondanks wél verwachten dat ook ‘jong zijn’ een verhoogd risico op eenzaamheid is. (Weet u hier meer over? Laat het achter in een reactie.)

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

7. Gevolgen: minder kwaliteit en levensduur; hogere kosten

De gevolgen van eenzaamheid kunnen groot zijn. Vooral als het om chronische, langdurige en ernstige eenzaamheid gaat. Het gaat om de volgende gevolgen:

  • een lagere kwaliteit van leven; mensen voelen zich minder gelukkig en doen minder mee;
  • een slechtere lichamelijke en geestelijke gezondheid; eenzaamheid staat in verband met o.a. depressie, hart- en vaatziekten, slapeloosheid en de kans op verslaving;
  • een kortere levensverwachting; de kans op overlijden is hoger;
  • verhoogde maatschappelijke kosten, door gebruik van sociale, medische en zorgvoorzieningen.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

8. Werking: een neerwaartse spiraal

Movisie heeft mooi weergegeven hoe eenzaamheid bij individuen tot klachten leiden. Vanuit iemands negatieve ervaring van eenzaamheid gaat een persoon zich terugtrekken en ontwikkelt hij of zij negatieve denkpatronen met bijbehorende interpretaties en verwachtingen. Dit leidt tot een dalend zelfvertrouwen, waardoor iemand zich nog verder gaat terugtrekken, zodat uiteindelijk een verhoogd stressniveau ontstaat7Maat, J.W. van de & Zwet, R. van der (2016). Dossier “Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid”. Utrecht: Movisie.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

9. Kenmerken

Voordat we naar de aanpak van eenzaamheid gaan, nog een paar belangrijke kenmerken van eenzaamheid:

  • op eenzaamheid rust vaak nog een taboe: het is onzichtbaar en mensen denken vaak dat eenzaamheid aan henzelf ligt;
  • de aanpak van eenzaamheid vraagt maatwerk (want elk mens kent een andere situatie);
  • niet alle eenzaamheid is ‘erg’ en op te lossen;
  • de motivatie van een persoon is belangrijk; als iemand niet wíl, dan is het lastig.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

10. Eenzaamheid aanpakken: zo doet u dat

Omdat eenzaamheid een subjectief gevoel is en bij elk mens een andere oorzaak (of combinatie van oorzaken) heeft, vraagt de aanpak van eenzaamheid om maatwerk. Daarvoor is de inzet van partijen op lokaal niveau nodig, want lokale partijen kunnen contact leggen met mensen die eenzaam zijn. Ook is een lange adem nodig om de eenzaamheidscijfers wezenlijk te verlagen, want het gaat om veranderingen bij mensen, ondersteund door samenwerking tussen veel partijen. Lijkt het daarom onbegonnen werk? Welnee, want we weten inmiddels heel goed welke inzet nodig is. En er zijn veel hulpmiddelen beschikbaar. Met één kanttekening: alle informatie kan doen lijken alsof alles ‘planmatig’ is op te lossen. Dat is echter niet waar: het gaat ook om verbinding en het realiseren van een beweging. Daarvoor is het juist nodig om níet te plannen. En die balans vinden tussen ‘plannen’ en ‘loslaten’: dat is de kunst!

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

11. De inhoud: zes onderdelen in samenhang

Om in uw gemeente succesvol eenzaamheid te voorkomen of tegen te gaan, is het belangrijk om in samenhang aan de volgende onderdelen te werken8Coalitie Erbij, 2018. Handreiking Lokale aanpak van Eenzaamheid. Utrecht: Coalitie Erbij:<br>

 

  • zorgen voor bewustwording en agendering bij mensen en organisaties. Zodat iedereen weet dát eenzaamheid een groot en actueel vraagstuk is, dat partijen willen helpen dit tegen te gaan. Ook gericht op het bespreekbaar maken van eenzaamheid;
  • herkennen en vinden van eenzamen. Zodat u daadwerkelijk in contact komt met mensen die eenzaam (kunnen) zijn en hen kunt ondersteunen. Dit kan door elke individuele burger, maar ook door vrijwilligers en professionals die veelvuldig contact hebben met inwoners;
  • zorgen voor ondersteuning en activering. Zodat eenzame mensen, nadat ze ‘gevonden’ zijn, ook daadwerkelijk geholpen worden. Movisie onderscheidt zeven manieren van ondersteuning9Movisie Verbetertool Eenzaamheid:
    1. bieden van praktische ondersteuning (bijvoorbeeld: helpen met administratie, bieden van vervoer en ontlasten mantelzorger);
    2. helpen verbeteren van sociale vaardigheden (bijvoorbeeld: meer initiatief bij het contact opnemen met anderen, taalles);
    3. bieden van ontmoetingsmogelijkheden (bijvoorbeeld: organiseren van een wandelclub, concert, etentje of kaartavond);
    4. faciliteren van persoonlijk en betekenisvol contact (bijvoorbeeld: maatjes- of mentorproject, bezoekdienst);
    5. helpen vinden van een sociaal gewaardeerde rol (bijvoorbeeld: vrijwilligerswerk en arbeid);
    6. helpen vinden van bezigheden of afleiding (bijvoorbeeld: tuinieren, wandelen, schilderen of een cursus volgen);
    7. ontwikkelen van realistische verwachtingen over sociale situaties (bijvoorbeeld: helpen doorbreken van negatieve gedachten en verwachtingen).
  • zorgen voor voldoende kwaliteit en deskundigheid van alle betrokkenen. Zodat de inzet door iedereen zo effectief mogelijk is;
  • zorgen voor goede samenwerking tussen iedereen. Zodat partijen elkaar opzoeken om maatwerk te kunnen leveren, van elkaar kunnen leren en ‘samen sterk’ zijn bij bijvoorbeeld het agenderen en vinden van eenzame mensen;
  • zorgen voor het makkelijk en snel kunnen vinden van informatie over eenzaamheid en mogelijke interventies. Zodat mensen die eenzaam zijn, hun netwerk én alle vrijwillige en betaalde hulpverleners precies en eenvoudig interventies kunnen aanbieden.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

12. Het proces: samenwerking tussen alle domeinen

Het is verstandig om eenzaamheid stap voor stap aan te pakken en geleidelijk partijen te betrekken. Uiteindelijk zult u zien dat u gebruik kunt maken van in totaal maar liefst twaalf domeinen. Elk van deze domeinen kan een bijdrage leveren:

  1. gemeente, algemeen en vanuit alle onderstaande domeinen;
  2. zelforganisaties, zoals ouderenbonden, cliënten- en patiëntenorganisaties;
  3. ondernemers, zoals supermarkten, kappers en notarissen;
  4. organisaties rond integratie, zoals asielzoekerscentra, Vluchtelingenwerk, reclassering;
  5. organisaties rond schuld en armoede, zoals de gemeentelijke kredietbank, incassobureaus, schuldhulpverleners;
  6. zorg- en welzijnsorganisaties, inclusief vrijgevestigde (para)medici;
  7. woningcorporaties & bouw;
  8. kunst en cultuur, waaronder openbare bibliotheken en centra voor de kunsten;
  9. geloofsgemeenschappen;
  10. sport en bewegen, zoals sportscholen en -verenigingen;
  11. onderwijs: lager, middelbaar en hoger onderwijs;
  12. financiële sector, zoals banken, verzekeraars en lokale/regionale goededoelenfondsen.

Misschien wilt u in ‘klein’ beginnen, met alleen de gemeente, zorg-, welzijn- en zelforganisaties? Later kunt u uitbreiden met andere sectoren. Zie ook onderstaand voorbeeld van een gemeentelijke eenzaamheidscoalitie.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

13. Het proces: in zes stappen naar resultaat

Het is geen hogere wiskunde, maar als u wilt beginnen met de aanpak van eenzaamheid op lokaal niveau, dan kunt u de volgende zes stappen volgen10Coalitie Erbij, 2018. Handreiking Lokale aanpak van Eenzaamheid. Utrecht: Coalitie Erbij:

  1. initiatief nemen: gaan praten met mensen binnen en buiten uw organisatie. Op zoek naar gelijkgestemden en ideeën voor de aanpak;
  2. feiten en cijfers verzamelen: onderzoeken in welke mate eenzaamheid in uw gemeente voorkomt. Dat kan heel eenvoudig via deze site;
  3. beginnen met organiseren: benader andere mensen en organisaties om samen te gaan werken aan dit onderwerp. Nodig hen bijvoorbeeld uit voor een startconferentie en/of een werkgroep;
  4. plan maken: vanuit de (beginnende) organisatie kunt u samen een plan maken. Waarin u keuzes maakt: wie doet wat wanneer, met welke middelen en binnen welke voorwaarden?;
  5. plan uitvoeren: zorgen voor slimme, effectieve en efficiënte uitvoering van de plannen;
  6. zorgen voor permanente aandacht, door het plan voortdurend bij te stellen en aan te passen, de organisatie goed te borgen, mensen blijvend te motiveren en inspireren en zoveel mogelijk aansluiting bij bestaand beleid te zoeken.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

14. Alle hulpmiddelen op een rij

Met de informatie op deze pagina hebt u een overzicht gekregen van nut en noodzaak van de aanpak van eenzaamheid en de manier waarop u dit kunt aanpakken. Als u als gemeente of organisatie aan de slag wilt gaan, dan is het goed om te weten dat er heel veel belangrijke hulpmiddelen beschikbaar zijn. Deze middelen presenteer ik hierna, telkens met een korte toelichting. Eerst komen algemene hulpmiddelen aan bod, daarna onderscheid ik ze volgens de zes samenhangende onderdelen voor een effectieve lokale aanpak van eenzaamheid. Vaak verwijs ik naar openbaar toegankelijke bronnen; soms help ik door zélf specifieke informatie te bieden. Hebt of kent u andere middelen die hier niet mogen ontbreken? Geef ze alstublieft door via een bericht aan mij.

Algemene hulpmiddelen

Hier staan middelen met een algemeen karakter, die u kunnen helpen om de lokale aanpak voor te bereiden en uit te voeren.

  • De Handreiking lokale aanpak van eenzaamheid (2018) is hét document dat u helpt om de hier omschreven aanpak stap voor stap en doelgericht uit te voeren.
  • Als gemeente kunt u zich aanmelden bij het VWS-programma Eén tegen eenzaamheid. U hebt dan recht op kosteloze ondersteuning door een adviseur en kunt rekenen op uitnodigingen en informatie voor uw netwerk en inspiratie.
  • De eenzaamheidscijfers van uw gemeente vindt u op deze pagina van het RIVM. De cijfers zijn uitgesplitst naar wijken en buurten en vermelden verschillende soorten eenzaamheid. Zoek niet langer, want dit is dé plek voor lokale cijfers.
  • De website Samen tegen eenzaamheid is een voorganger van Eén tegen eenzaamheid. Hoewel de site niet meer wordt bijgewerkt, staat er nog steeds veel achtergrondinformatie. Voor extra inspiratie.
  • Op een speciale afspeellijst op Youtube staan belangrijke filmpjes over eenzaamheid die u kunt gebruiken voor bijeenkomsten of informatievoorziening.
  • Als u als gemeente een beleidsplan, actieplan of Plan van Aanpak tegen eenzaamheid wilt maken, dan kunt u gebruik maken van onderstaande opzet.
    • Titel
    • Samenvatting
    • Aanleiding: waarom (nu)?
    • Verantwoording: hoe tot stand gekomen?
    • Eenzaamheid
      • algemeen > gebruik gerust de tekst van deze pagina
      • lokaal: hoe is de situatie in uw gemeente
    • Doelstelling: wat wilt u bereiken op welke termijn? Bijvoorbeeld in tien jaar tijd de ernstige eenzaamheid halveren en 30% minder matige eenzaamheid?
    • Strategie: op welke manier wilt u de doelen bereiken? Wat zijn de belangrijkste manieren om dat te doen? Voor de hand liggende elementen: duurzaam, gezamenlijk, lange termijn, zoveel mogelijk gebaseerd op wetenschappelijke kennis en inzichten.
    • Activiteiten: wat gaat wie wanneer doen? Denk aan de korte, middellange en lange termijn, inclusief informatievoorziening, communicatie en monitoring.
    • Organiseren: hoe gaat u de uitvoering organiseren? Welke mensen en middelen zet u in? Inclusief structuur en systemen en management en cultuur.
    • Financiën: wat zijn de kosten en hoe dekt u deze?
    • Overige zaken, inclusief risico’s, randvoorwaarden, meten, bijzonderheden
    • Bijlagen

Hulpmiddelen voor bewustwording en agendering

Om op lokaal niveau de bewustwording rond eenzaamheid te versterken en het onderwerp te agenderen, kunt u gebruik maken van de volgende hulpmiddelen:

  • Gebruik maken van communicatiematerialen van het landelijke VWS-programma Eén tegen eenzaamheid (als u bent aangesloten bij dit programma).
  • Aansluiten bij de landelijke publiekscampagne van VWS vanuit Eén tegen eenzaamheid. Dit is een meerjarige campagne die volgens het Actieprogramma de mogelijkheid voor lokale invulling kent. Als aangesloten gemeente kunt u verwachten geïnformeerd en betrokken te worden bij de mogelijkheden.
  • Deelnemen aan de landelijke Week tegen Eenzaamheid. Deze vindt in 2019 plaats van 1 t/m 8 oktober. U kunt deze week lokaal ook anders noemen, bijvoorbeeld Week van Ontmoeting. Meer informatie vindt u hier.
  • U kunt de recente filmhuisfilm ‘Goede Buren’ in uw gemeente vertonen. Deze film was een publieksfavoriet op het IDFA en toont enkele intieme portretten van mensen die eenzaam zijn en de manier waarop zij ondersteund worden in hun leven. U kunt ook een debat toevoegen aan de film. Meer informatie vindt u hier.

Hulpmiddelen om eenzamen te vinden en eenzaamheid te herkennen

Hoe vindt u eenzamen? En hoe kunt u eenzaamheid herkennen? Daar zijn verschillende hulpmiddelen voor beschikbaar.

  • Signaleringskaart Eenzaamheid Coalitie Erbij 2014. Deze kaart is handzaam en geeft een overzicht van signalen waaraan u eenzaamheid kunt herkennen. De andere kant van de kaart geeft vier tips hoe u eenzaamheid bespreekbaar kunt maken.
  • Signaleringskaart eenzaamheid, Talmalectoraat. Deze kaart kunt u (ook digitaal) gebruiken om signalen van eenzaamheid te inventariseren én om te bepalen of en welke acties vervolgens noodzakelijk zijn. De kaart kent ook een toelichting.
  • U kunt een (digitaal) en privacyproof Meldpunt Eenzaamheid inrichten. Zie dit dit beknopte factsheet of deze uitgebreidere documentatie.
  • U kunt huisbezoeken uitvoeren, bijvoorbeeld door vrijwilligers van de lokale ouderenbonden en maatschappelijke organisaties zoals lokale afdelingen van Humanitas en de Zonnebloem. Ook de lokale welzijnsorganisatie kan deze huisbezoeken uitvoeren, met of zonder vrijwilligers. U kunt hierbij gebruik maken van de Handreiking Huisbezoeken 75+, gebaseerd op ervaringen in Rotterdam.
  • U kunt gebruik maken van trainingen die in ons land beschikbaar zijn over het vinden en herkennen van eenzaamheid. Uw lokale GGZ-aanbieder kan deze trainingen aanbieden, maar u kunt ook gebruik maken van o.a.:.:
  • Het handboek ‘Eenzaam ben je niet alleen‘ van Movisie. Het werkboek focust op het (leren) luisteren naar de persoon en vervolgens het samen bepalen van volgende stappen. Professionals en vrijwilligers worden hiermee in verschillende fases ondersteund om al doende de persoon tot eigen inzichten, bevindingen en acties te begeleiden. Het handboek is ook bruikbaar voor het volgende onderdeel “Hulpmiddelen om te zorgen voor ondersteuning en activering”
  • Uiteraard kan elke inwoner eenzaamheid signaleren bij andere mensen. Maar sommige mensen kunnen hierin een extra rol in hebben, omdat zij vanuit hun functie of rol mensen die eenzaam (kunnen) zijn vaker of gericht ontmoeten. Maak daarvoor gebruik van onderstaand overzicht.
Hier een eerste overzicht van mensen die vanuit hun vrijwillige of betaalde functie eenzaamheid kunnen signaleren. Aanvullingen of correcties? Geef ze alstublieft door via een bericht aan mij.

  • Apotheken
  • Chauffeurs en begeleiders van buurtbussen, Valys en aanvullend vervoer
  • Dierenartsen
  • Diëtisten
  • Fysiotherapeuten
  • Gemeentelijke handhavers
  • Huisartsen
  • Huismeesters
  • Huisvuilinzamelaars
  • Kappers
  • (Klasse)mentoren op scholen
  • Leden van wijkteams
  • Medewerkers van wijk- en buurtrestaurants
  • Overige (para)medische functionarissen
  • Pastoraal werkers, ouderlingen van kerken
  • Pedicures
  • Praktijkondersteuners huisartsen
  • Psychologen, psychiaters en psychosociale medewerkers
  • Sociaal werkers / welzijnswerkers / maatschappelijk werkers
  • Sportdocenten, trainers en coaches
  • Studiebegeleiders op scholen
  • Supermarktmanagers en -medewerkers
  • Thuiszorgmedewerkers
  • Vrijwilligers van bezoekdiensten, zoals ouderenbonden
  • Wijkagenten

Vraag: zijn al deze mensen in uw gemeente (goed) geschoold om eenzaamheid te signaleren en bespreekbaar te maken? En is het aantrekkelijk en makkelijk gemaakt om eenzaamheid te melden?

Hulpmiddelen om te zorgen voor ondersteuning en activering

Kern van de aanpak van eenzaamheid is de ondersteuning en activering van mensen die eenzaam zijn of dreigen te worden. Uiteindelijk gaat het daarbij altijd om het zorgen voor betekenisvol, duurzaam contact. Waarin mensen gezien en erkend worden en een beroep op hun talenten en mogelijkheden wordt gedaan. Lokaal zijn vaak tientallen of honderden organisaties actief met een veelvoud van activiteiten of ‘interventies’ die daarbij kunnen helpen. Maak daarbij ook gebruik van de volgende hulpmiddelen:

  • de databank Effectieve sociale interventies van Movisie, geselecteerd naar het onderwerp ‘eenzaamheid’. Hier vindt u 16 interventies die effectief of goed beschreven zijn;
  • hoofdstuk 3 van de Handreiking lokale aanpak van eenzaamheid toont meer dan 50 onderbouwde en kansrijke activiteiten, onderverdeeld naar ontmoetingsactiviteiten, één-op-één-activiteiten en cursussen, gespreksgroepen en therapievormen;
  • u kunt voor het (inventariseren of stimuleren van) aanbod ook contact opnemen met de lokale leden/vestigingen/deelnemers van de Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Hier treft u het overzicht aan van de landelijke partijen. Deelnemers aan de Nationale Coalitie worden gevraagd ook lokaal een bijdrage te leveren. Dus: dit is uw kans om, onder verwijzing naar aansluiting bij de Nationale Coalitie, lokale leden/vestigingen/afdelingen actief te betrekken.
  • er zijn veel partijen in Nederland die landelijk werken, en die dus aanbod hebben dat in elke gemeente beschikbaar is. Dit wordt vaak vergeten. Daarom treft u hieronder een overzicht aan van aanbod dat exclusief of in het bijzonder geschikt is in de strijd tegen eenzaamheid, én dat structureel én in het hele land én op dit moment beschikbaar is. Dus: incidenteel, lokaal of regionaal aanbod staat niet genoemd, net zo min als aanbod dat (mogelijk) in de toekomst beschikbaar is. Veel aanbod is kosteloos, maar niet alles. NB: vermelding betekent geen goedkeuring, effectiviteit of enige andere vorm van waardering. Aanvullingen of correcties? Geef ze alstublieft door via een bericht aan mij
NaamEssentieDoelgroep
50 PluspleinEen website met in het forum onder andere een Koffiehoek voor een ‘gezellige babbel’50-plussers
50PlusmatchOnline dating voor actieve 50-plussers50-plussers
50plusser.nlEen website met met onder andere een forum met een Grand Café als ontmoetingsplaats50-plussers
AutthereSociale app voor mensen met autismeMensen met autisme
De LuisterlijnIn het holst van de nacht, in de vroege ochtend of op een feestdag. De Luisterlijn is dag en nacht, het hele jaar door, bereikbaar voor mensen die behoefte hebben aan een vertrouwelijk gesprek. Per mail, alle dagen van de week per chat en 24/7 per telefoon.Iedereen
De mensen om mij heenEen website die in eenvoudige taal en beeld mensen bewust kan maken over het belang van een netwerk.Mensen die behoefte hebben aan eenvoudige taal en beeld
De ZilverlijnDe Zilverlijn is een speciale belservice voor ouderen. Als u zich aanmeldt wordt u regelmatig gebeld door onze professionele vrijwilligers. Zij bieden u een luisterend oor, een gezellig praatje of een goed gesprek. Precies waar u behoefte aan heeft.Ouderen
Eenzaam.nlEenzaamheid is je niet verbonden voelen. Je ervaart een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of je hebt minder contact met andere mensen dan je wenst. Meestal kun je er wat aan doen. Daarover gaat deze website.Iedereen
Gewoon vriendschapVriendschapssite voor 50-plussers. Mensen leren kennen met dezelfde interesses.50-plussers
KlupDe app Klup draait het om het ontmoeten van leeftijdsgenoten tijdens gezellige activiteiten. Daarnaast kun je in de Klup app connecties maken en contact houden met andere kluppers (gebruikers) in de buurt en met mensen die je hebt leren kennen tijdens de activiteiten.50-plussers
KorrelatieAnoniem en professioneel psychische en psychosociale hulpIedereen
Max 50plusnet.nlEen website om gratis je sociale netwerk uit te breiden50-plussers
Mezzo MantelzorglijnTelefoonlijn voor mantelzorgers, bijvoorbeeld wanneer zij zich eenzaam of geïsoleerd voelen en daarover willen praten.Mantelzorgers
MuseumkaartMatchVind je ideale gezelschap voor een dagje museum!Museumliefhebbers
NLvoorelkaarWebsite om oproepen te plaatsen, bijvoorbeeld bij behoefte aan gezelschapIedereen
NPV AdvieslijnSpreekuur voor vragen vanuit christelijk perspectief, zoals vragen over eenzaamheid en alleen zijnIedereen
OOPOEHStichting OOPOEH helpt senioren aan meer beweging en gezelligheid door hen te koppelen aan een lieve oppashond in de buurt.55-plussers
Praten over verliesVertrouwelijk en anoniem praten over verliesMensen in rouw
SamenschatkaartIedereen die zijn of haar leefwereld of die van een ander wil helpen vergroten, kan aan de slag met de Samen Schatkaart.Iedereen
Seniorplaza.nlWebsite waar u mensen van vroeger kunt zoeken en nieuwe contacten kunt opdoen.50-plussers
VijftigplusdatingOnline dating voor 50-plussers50-plussers
Vriendstap.nlVriendstap.nl biedt een veilige omgeving om makkelijker mensen te kunnen ontmoetenMensen met een psychiatrische achtergrond
WehelpenWebsite om oproepen te plaatsen, bijvoorbeeld bij behoefte aan gezelschapIedereen
Werkboek Stop eenzaamheid zelfEen 'christelijk' werkboek om voor €12,50 online in 14 weken eenzaamheid 'te lijf gaan'Iedereen

Hulpmiddelen om te zorgen voor kwaliteit en deskundigheid

Het is goed dat er lokaal (veel) aanbod is in de strijd tegen eenzaamheid. Maar werkt al dat aanbod wel? Of kan het nog beter en effectiever ingezet worden? Gelukkig is er een goed instrument om hierbij te helpen: de Movisie Verbetertool Eenzaamheid. Met dit online instrument krijgen vrijwilligers en professionals zicht op hoe zij hun project of aanpak van eenzaamheid kunnen verbeteren. Hiervoor gebruikt de tool inzichten uit onderzoek en praktijk. Ook kunt u als gemeente de Checklist eenzaamheid‘ van de gemeente Amsterdam gebruiken om aanvragen voor subsidies en samenwerking te beoordelen op kwaliteit. Tot slot kunt u gebruik maken van het Wat werkt-dossier van Movisie, met daarin een overzicht van de belangrijkste werkzame factoren en veelbelovende aanpakken rond eenzaamheid.

Hulpmiddelen voor goede samenwerking

De lokale aanpak van eenzaamheid kan alleen door goede samenwerking tussen mensen en organisaties effectief worden uitgevoerd. Vaak begint de samenwerking op lokaal niveau met een Startconferentie. Hier downloadt u een draaiboek dat u daarvoor kunt gebruiken.. Daarnaast is het goed mogelijk om via het Kwaliteitskompas te werken: daarmee kunnen partijen gezamenlijk ambities, maatschappelijke resultaten en indicatoren formuleren. Het structureert en ordent het gezamenlijk denkproces over hardnekkige problemen en biedt een basis om in samenspraak gedragen keuzes te maken en een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen (zie ook deze animatie over de werking van het Kwaliteitskompas). Ook geef ik hieronder een aantal tips uit mijn eigen adviespraktijk.

  • Basishouding en -gedrag: voor elke vorm van samenwerking is het belangrijk om goed te communiceren en goed terug te koppelen, in alle stadia van het proces. Daar hoort ook bij: persoonlijk zijn, goed luisteren (ook naar reflectie op uw eigen functioneren), werken aan onderling vertrouwen, geven en nemen, zorgvuldig zijn, betrokkenheid tonen, goede afspraken maken en beseffen dat elke partner weer een andere manier van samenwerking vraagt. En: vier mooie momenten!
  • De volgende is: begin op tijd! Samenwerking vraagt veel (doorloop)tijd. Dus neem daarvoor de ruimte. U kunt niet verwachten in korte tijd samen tot grote resultaten te komen. Het werkt heel goed als u de tijd hebt én een gezicht kunnen geven aan de samenwerking.
  • Ken uzelf en ken de ander: samenwerking werkt beter als u goed weet waar u voor staat. Het gaat ook beter als u zich verdiept in andere organisaties, bijvoorbeeld de achtergrond, doelen, doelgroepen, belangen, taken, werkwijze, bekostiging, de samenwerkende personen, de eerdere ervaringen, de beschikbare kennis en de relevante omgeving. En doe dat vooral ook wanneer er nog geen plan ligt, zodat u open en onbevangen de ander écht kunt leren kennen. Ter informatie hieronder voor verschillende doelgroepen een selectie van relevante documentatie:
  • Waardeer de ander: het helpt als u de ander laat zien dat zij er toe doen. Dat de andere organisatie specifieke (belangrijke) expertise heeft, dat u hen bevraagt op hun ervaringen en hoe daar samen op in te spelen. En: laat zien dat iedereen er toe doet en dat u niet zonder hen kunt.
  • Gedeeld eigenaarschap: het helpt als u de plannen daadwerkelijk samen maakt op zo’n manier dat de plannen feitelijk gezamenlijke plannen zijn. Daar hoort bij een gelijkwaardige houding, die niet uitgaat van ‘wij zullen laten zien hoe het moet’. Er is zo sprake van echte co-creatie, ook door aan te sluiten bij de energie van mensen en organisaties.
  • De taakverdeling: het werkt goed om een heldere taakverdeling af te spreken, bijvoorbeeld gebaseerd op het de doelen, ieders expertise en/of het gebied waar de partner actief is. Denk ook aan goede projectleiding, goede planning, het maken van heldere afspraken over ieders inzet (ook: wat doe je wel en wat doe je niet) en het voor ogen blijven houden van de nagestreefde doelen.
  • NB: bij samenwerking rond eenzaamheid is het belangrijk om ook ‘de doelgroep’ te betrekken als volwaardige partij. Zodat u niet ‘over’ hen praat, maar ‘met hen’. De vraag is vaak: hoe vinden we eenzame mensen? Dat kan bijvoorbeeld via onderzoek op Facebook, enquetes in uw gemeente, sociaal werkers en contact met sleutelfiguren bij relevante organisaties, zoals wijkcentra, ouderenbonden en patiënten- en cliëntenorganisaties.

Hulpmiddelen voor het makkelijk en snel vinden van informatie

De praktijk leert dat professionals en vrijwilligers vaak geen overzicht hebben in het complete lokale aanbod bij het voorkomen of tegengaan van eenzaamheid. Terwijl dat wél essentieel is om maatwerk te kunnen bieden. Dit overzicht zou ook beschikbaar moeten zijn voor mensen die eenzaam zijn of kunnen worden en hun netwerk. Veel gemeenten bieden online ‘sociale kaarten’ aan om inwoners, vrijwilligers en professionals te helpen. Helaas ben ik nog geen sociale kaart tegengekomen die nét zo gebruiksvriendelijk is als bijvoorbeeld Bol.com of Coolblue. Terwijl dergelijke commerciële partijen tegenwoordig de toon aangeven als het gaat om gebruiksgemak bij het vinden van producten uit catalogi met tienduizenden (of meer) artikelen. Daarom geef ik hieronder een aanzet voor een programma van eisen waaraan een goede sociale kaart moet voldoen.

  • Zoveel mogelijk compleet, inclusief vrijwillig, betaald, lokaal én landelijk aanbod.
  • Aanbod gepresenteerd als dienst (dus niet vanuit de aanbiedende partij), met per dienst aangegeven:
    • de naam van de dienst;
    • de essentie van de dienst: wat houdt de dienst concreet in? Voor wie is het bedoeld, welke kenmerken heeft de dienst en hoe werkt het?;
    • belangrijkste kenmerken van de dienst, bijvoorbeeld: groeps- of individuele activiteit, eenmalig of structureel, aan huis of buitenshuis; gratis/gesubsidieerd/commercieel; het soort probleem waarvoor de dienst bestaat;
    • de voorwaarden voor deelname (bijvoorbeeld: speciale doelgroep, leeftijd, inkomen, indicatie);
    • de kosten voor deelname;
    • link naar meer informatie;
    • directe contactgegevens (e-mailadres, telefoonnummer).
  • Mogelijkheid om te zoeken, filteren, sorteren en vergelijken op doelgroep, kenmerken en kosten.
  • Responsief ontwerp: geschikt voor computers, laptops en smartphones.
  • Zeer gebruiksvriendelijk: licht, ruim, overzichtelijk.
  • Inclusief het openstellen van een telefoonnummer voor mensen die de sociale kaart niet zelf kunnen gebruiken, m.n. ouderen.
  • Plus: zorgen voor blijvende bekendheid bij alle doelgroepen: inwoners, professionals en vrijwilligers.

Het is duidelijk dat zo’n sociale kaart ontwikkelen en in stand houden niet eenvoudig is. Tóch zal op lokaal niveau aan dergelijke eisen voldaan moeten worden. Want dít is hoe mensen tegenwoordig zoeken, hoe ze informatie vinden en vergelijken. En hoe ze snel en eenvoudig gebruik kunnen maken van het beschikbare aanbod tegen eenzaamheid. Dat is toch wat we willen?

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

15. Valkuilen en risico’s

De lokale aanpak van eenzaamheid is goed mogelijk. Tegelijkertijd kent de praktijk verschillende valkuilen of risico’s. Zie daarvoor onderstaand overzicht, inclusief manieren waarop de risico’s vermeden of opgevangen kunnen worden.

Valkuil of risicoStrategie voor opvang of vermijding van valkuil of risico
Aandacht gaat vooral uit naar nieuwe, sympathieke ideeën en activiteiten.Enerzijds alle initiatief waarderen, anderzijds ook een strategische koers varen en die voortdurend uitdragen: het gaat om een duurzame, effectieve aanpak. Daar hoort (vooral) ook bij het benutten en verbeteren van bestaand aanbod.
Aandacht gaat vooral uit naar ontmoetingsactiviteiten.Deze aandacht waarderen, maar ook blijven uitdragen dat effectief aanpakken van eenzaamheid vooral betekent het aanpakken van de individuele oorzaken. Dan gaat het meestal niet direct om ontmoeting, maar om bijvoorbeeld sociale vaardigheden, zelfinzicht, mobiliteit, armoede, integratie, taal- en digitale vaardigheden of overbelasting door mantelzorg.
Er wordt vooral aan symptoombestrijding gedaan.Zorgen voor scholing en training, zodat betaalde en vrijwillige hulpverleners zoveel mogelijk op zoek gaan naar de oorzaak en daar interventies voor voorstellen.
Er wordt aan één generieke aanpak gewerkt.Blijven benadrukken dat maatwerk nodig is voor elk individu en dat juist meerdere soorten interventies nodig zijn om voor grote groepen mensen passend aanbod te hebben.
Er is incidenteel aandacht voor eenzaamheid (bijv. in de Week tegen eenzaamheid of rond de kerst), maar niet structureel.Enerzijds elke aandacht voor eenzaamheid waarderen; anderzijds benadrukken dat dit vooral voor bewustwording werkt en dat blijvende inzet noodzakelijk is voor een daadwerkelijke aanpak.
Mensen verwachten snel grote resultaten en raken teleurgesteld als deze niet zichtbaar zijn.Voortdurend aangeven dat het ook om een andere manier van samenleven gaat, die alleen geleidelijk gerealiseerd kan worden en een meerjarige aanpak vraagt.
Plannen blijven bij woorden, zonder daden.Afspraken voortdurend concreet maken, toetsen op realiteitswaarde, draagvlak en beschikbare menskracht en middelen voor uitvoering.
Deelnemers kijken voortdurend naar de gemeentelijke overheid om alles op te lossen en uit te voeren.Zorgen voor de juiste mensen, die een gezamenlijke aanpak omarmen en voortdurend uitdragen.
Deelnemers blijven hangen in 'eigen belang' in plaats van het samenwerkende collectief.Overstijgende blik stimuleren, bij werving en selectie van deelnemers hier rekening mee houden, dit dilemma benoemen en onderdeel maken van de samenwerking.
Het netwerk van deelnemende partijen wordt te groot, onbeheersbaar en niet effectief.Hanteren van een groeimodel, werken met een kerncoalitie en werkgroepen. En voldoende menskracht beschikbaar houden voor begeleiding, ondersteuning en communicatie.
Top-down-benadering in plaats van een aanpak vanuit de samenleving.Geleidelijk starten en partijen zélf keuzes laten maken, aansluiten bij wensen en behoeften van partijen en streven naar een verbindende, faciliterende rol in het netwerk door de gemeente.
Ontwikkeling hangt af van één persoon/ambtenaar en wordt kwetsbaar.Actief spreiden van inzet, kennis en kunde over verschillende mensen binnen gemeente-apparaat.
Aanpak hangt af van daadwerkelijke inzet van alle betrokken individuen en organisaties.Er een inspirerend traject van maken, dingen slim aanpakken, goed communiceren en passende ondersteuning bieden. En goed aansluiten bij de kernactiviteiten van iedere betrokkene.
Aanpak stokt na huidige college-periode.Middelen vastleggen in langetermijnverplichtingen, vergelijkbaar met die van onderhoud van wegen en afvalinzameling.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

16. Mijn aanbod: kwaliteit in eenzaamheid

U kunt mij in de volle breedte inschakelen bij de lokale aanpak van eenzaamheid. Deels overlappend en niet uitputtend gaat het om het volgende:

Oriëntatie en begeleiding

  • gesprekspartner: ik ben eenmalig of structureel gesprekspartner voor de wethouder en/of beleids- of programma-ambtenaar, om op die manier actief mee te denken over de aanpak, voortgang en resultaten van de eenzaamheidsbestrijding. Dit kan zowel persoonlijk als digitaal, via bijvoorbeeld Skype, FaceTime of Whatsapp-video;
  • coaching: ik begeleid mensen om via inzicht tot effectief gedrag te komen dat nodig is bij de aanpak van eenzaamheid;
  • organisatie-ontwikkeling: ik inspireer en ondersteun organisaties om hun eenzaamheidsaanbod op een hoger plan te krijgen;

Realisatie

  • kwartiermaker, projectmanager: ik help u om snel op vlieghoogte te komen, zodat uw gemeente of organisatie voortvarend en effectief eenzaamheid kunt voorkomen en tegengaan;
  • beleidsondersteuning: ik help u om snel en goed tot een effectief lokaal eenzaamheidsprogramma te komen, samen met interne en externe partijen. Van ontwikkelaar tot begeleider en/of penvoerder;
  • netwerkmanagement: ik help u om de lokale samenwerking tussen partijen vorm te geven en tot een effectieve werkwijze te komen;

Evaluatie

  • quickscan: ik licht uw lokale aanpak van eenzaamheid op onafhankelijke en gestructureerde wijze door en kom met een advies voor verbetering;
  • second opinion: ik lees en denk met uw plannen mee en vorm mij een onafhankelijk en deskundig oordeel over uw voornemens;
  • audit: ik zorg voor een systematisch onderzoek naar het functioneren van de lokale aanpak van eenzaamheid;

Kennisontwikkeling

  • verdieping: mijn kennis en relaties zet ik in om snel en degelijk inzicht te krijgen in mogelijkheden en alternatieven. Denk aan vergelijkend inzicht rond soorten interventies, manieren om te monitoren en te evalueren of innovatieve aanpakken;
  • intervisie en uitwisseling: ik organiseer groepsbijeenkomsten om van elkaar te leren. Dit kan via eenmalige of periodieke bijeenkomsten of werkbezoeken

Overig

  • evenementontwikkeling: ik ondersteun u om inspirerende, effectieve bijeenkomsten met impact te organiseren om mensen en organisaties in beweging te krijgen en te houden bij de aanpak van eenzaamheid;
  • dagvoorzitter: inspirerend én deskundig kan ik uw eenzaamheidsbijeenkomsten voorzitten en begeleiden;
  • spreker: ik presenteer en bespreek de lokale aanpak van eenzaamheid, aansluitend op de situatie in uw gemeente;
  • deskundige: beschikbaar voor interviews en/of bron voor verwijzing voor artikelen of reportages.

Als lid van de Orde van Organisatiekundigen en -Adviseurs hebt u extra zekerheid als u mij inschakelt. Mijn lidmaatschap van deze beroepsvereniging staat immers garant voor deskundige, betrouwbare, zorgvuldige en professioneel onafhankelijke inzet.

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

17. Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het programma?

Het VWS-programma duurt in elk geval vier jaar: van 2018 tot en met 2021. Voor de jaren daarna is jaarlijks ook structureel budget beschikbaar, dus de aandacht voor eenzaamheid houdt na 2021 niet op.

Wie kunnen zich aanmelden voor het programma?

Het programma staat open voor twee soorten partijen:

  • elke gemeente in Nederland kan zich kosteloos aanmelden voor het ondersteuningsprogramma;
  • landelijke bedrijven, organisaties en overheden die kunnen bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid onder ouderen kunnen zich aanmelden voor de Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Criteria: deelnemers zijn landelijk actief en/of hebben een landelijke uitstraling waardoor ouderen uit het hele land hun vestiging kunnen bezoeken; medewerkers en vrijwilligers komen in contact met ouderen én partijen zijn bereid om minimaal twee jaar de handen ineen te slaan.

Wat zijn de voordelen van deelname aan het programma?

Als u als gemeente deelneemt aan het VWS-programma Eén tegen eenzaamheid werkt u samen met VWS aan de aanpak van eenzaamheid. U kunt gebruik maken van 64 uur kosteloze inzet van een adviseur, de toolkit van VWS, communicatiematerialen en u bent verbonden met het netwerk van andere gemeenten. Tot slot krijgt u directe uitnodigingen voor inspiratiebijeenkomsten.

Waarom richt het programma zich nadrukkelijk op ouderen?

Het VWS-programma richt zich op ouderen omdat dit één van de grootste risicogroepen is. Met de vergrijzing in zicht is het daarom extra belangrijk om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen en verminderen. Overigens staat het gemeenten vrij om zelf eigen keuzes te maken en kunnen ze zich dus ook op andere doelgroepen richten. Dat gebeurt in vrijwel alle gemeenten.

Hoe kan ik als maatschappelijke organisatie of ondernemer gebruik maken van het VWS-programma?

U kunt gebruik maken van de landelijke aandacht die voor eenzaamheid wordt gegeneerd. Als u een landelijke partij bent, dan kunt u zich bovendien aansluiten bij de Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Voor lokale, regionale of provinciale organisaties kunt u de gemeenten in uw werkgebied vragen om zich bij het VWS-programma aan te sluiten, om op die manier de lokale aanpak te versterken. Uiteraard kunt u als organisatie uw eigen aanbod tegen eenzaamheid verbeteren via bijvoorbeeld de Movisie Verbetertool Eenzaamheid (hoewel strikt genomen geen onderdeel van het VWS-programma).

Waar kan ik meer informatie krijgen over het VWS-programma?

Wat levert de lokale aanpak van eenzaamheid op?

De lokale aanpak van eenzaamheid heeft als doel om de kwaliteit van leven voor veel inwoners (sterk) te verbeteren. Het kan voor hen daarnaast gezondheidswinst en een langere levensverwachting opleveren. Daarnaast zullen maatschappelijke kosten dalen of uitgesteld worden. Denk daarbij aan minder kosten voor Wmo-voorzieningen, voor de (bijzondere) bijstand en integratie. Uiteindelijk kan de lokale aanpak van eenzaamheid bijdragen aan een meer zorgzame samenleving; en díe opbrengsten zijn van onschatbare waarde.

Wat kost de lokale aanpak van eenzaamheid?

De kosten voor de lokale aanpak van eenzaamheid hangen sterk samen met de gemeentelijke ambities en de strategie om eenzaamheid tegen te gaan. Er bestaat nog geen uitgewerkte ‘standaard’-businesscase. De gewenste integrale aanpak vraagt binnen en buiten de gemeente de nodige inzet. Wilt u als gemeente effectief en daadkrachtig zijn, dan gaat het al snel om minimaal 1 fte voor programma- en netwerkmanagement, exclusief communicatie-advies en secretariële/administratieve ondersteuning. Bij heel kleine gemeenten kan dit wellicht met minder, bij grotere gemeenten is al snel (veel) meer inzet nodig. Deze inzet is exclusief de kosten voor publiekscampagnes, trainingen en andere personele en materiële kosten. Op termijn kunt u overigens rekening houden met inverdieneffecten door o.a. minder of later gebruik van Wmo-voorzieningen en uitgaven voor (bijzondere) bijstand, integratie en schuldhulpverlening.

Hoe moeten wij de kosten voor de lokale aanpak van eenzaamheid betalen?

De bestrijding van eenzaamheid past binnen de Wmo. U kunt dus middelen vrijmaken uit het gemeentelijke Wmo-budget. Het is ook goed om te weten dat vanuit het Interbestuurlijk Programma (IbP) extra middelen naar gemeenten zijn uitgekeerd voor twaalf iconische, ‘programmatische’ thema’s. Eén van die thema’s gaat over mensen die te maken hebben met eenzaamheid. Uiteraard kunt u als gemeente binnen uw beleids- en budgetvrijheid zoveel middelen beschikbaar stellen als u zelf wilt.

Is het niet beter over ‘ontmoeting’ te spreken in plaats van de negatieve term ‘eenzaamheid’ te gebruiken?

Dit is een vraag die vaak voorkomt. Want door programma’s en activiteiten in het perspectief van ‘eenzaamheid’ te plaatsen, krijgen ze vaak een negatieve associatie. Dat willen mensen graag niet. Aan de andere kant: het is belangrijk om het taboe op eenzaamheid geleidelijk te doorbreken. Dan is het weer belangrijk om het ‘beestje bij de naam’ te noemen. Aan u de keuze of wellicht: beide benaderingen combineren?

Hoe kan het effect van de aanpak van eenzaamheid worden gemeten?

Eens per vier jaar vindt een landelijke gezondheidsmonitor van GGD’en, RIVM en CBS plaats. De jongste monitor is van 2016. De eerstvolgende is staat gepland voor 2020. Daarnaast kunt u op lokaal niveau eigen metingen uitvoeren. Maar dit is ingewikkelde en/of kostbare materie als u het valide en betrouwbaar wilt doen. Gemeenten zijn vaak nog niet zover, zoals ook blijkt uit een bijeenkomst over meten en monitoren van Movisie.

Moeten we nog rekening houden met bijzonderheden?

Geloofwaardigheid bij de uitvoering van plannen is altijd belangrijk, oftewel: zélf het goede voorbeeld geven. Dit betekent voor de aanpak van eenzaamheid: altijd goed bereikbaar voor eenvoudig contact met en vanuit het programma, ruimte voor aandacht voor ‘de mens’ en het vermijden van bureaucratie en regels.

Mijn vraag staat er niet bij. Wat kan ik doen?

Laat hieronder een reactie achter of neem direct contact op met mij via info@hugovandenbeld.nl of 06-81715500.

 

Ga terug naar de inhoudsopgave.Laat hier uw reactie achter.

18. Reacties

Hebt u vragen, opmerkingen of suggesties over de aanpak van eenzaamheid of deze website? Laat hier uw bericht achter. Ik beantwoord elk bericht persoonlijk.
Back to Top
Paste your AdWords Remarketing code here